|
« سوره هل أتی »
صبح و شام
نام
پروردگارت را هر صبح و شام به ياد آور«
(و
اذكر اسم ربك بكرة
و اصيلا).
«و شبانگاه براى او سجده كن ، و مقدار زيادى از
شب او را تسبيح گوى
« (و
من الليل فاسجد له و سبحه ليلا
طويلا).
تا در سايه آن
«ذكر«
و اين
«سجده
«
و
«تسبيح
«، نيروى لازم و قدرت معنوى و پشتوانه كافى براى مبارزه با
مشكلات اين راه فراهم سازى
.
«بكرة
« (بر
وزن نكته ) به معنى آغاز روز است و
«اصيل
«
نقطه مقابل آن يعنى شامگاهان و آخر روز است
.
بعضى گفته اند
اطلاق اين واژه بر آخر روز با توجه به اينكه از ماده
«اصل
«
گرفته شده ، به خاطر آن است كه آخر روز اصل و اساس شب را
تشكيل مى دهد.
از بعضى از تعبيرات استفاده مى شود كه
«اصيل
«
گاه به فاصله ميان ظهر و غروب اطلاق مى گردد (مفردات راغب
).
و از بعضى ديگر بر مى آيد كه
«اصيل
«
به اوائل شب نيز گفته مى شود، زيرا كه آن را به
«عشى
«
تفسير كرده اند و
«عشى
«
آغاز شب است چنانكه نماز مغرب و عشا را
«عشائين
«
مى گويند، حتى از بعضى كلمات
استفاده مى شود كه
«عشى
«
از زوال ظهر
تا صبح فردا را نيز شامل مى شود.
ولى با توجه به اينكه
«اصيل
«
در آيه شريفه در مقابل
«بكرة
« (صبحگاهان
) قرار گرفته ، و بعد از آن
نيز سخن از عبادت شبانه به ميان آمده ، روشن مى شود
كه منظور همان طرف آخر روز است
.
به هر حال اين دو آيه در حقيقت بيانگر لزوم توجه
شبانه روزى و مستمر به ذات مقدس
پروردگار است .
بعضى آنرا به خصوص نمازهاى پنجگانه ، يا به اضافه
نماز شب ، يا خصوص نماز صبح و عصر و
مغرب و عشا تفسير كرده اند، ولى ظاهر اين است كه اين
نمازها مصداقهائى از اين ذكر مستمر الهى ، و تسبيح و سجده در پيشگاه مقدس اوست
.
تعبير به
«ليلا طويلا« اشاره به
اين است كه مقدار زيادى از شب را تسبيح خدا كن ، در حديثى از
امام على بن موسى الرضا (عليه السلام ) در تفسير آن
آمده كه در پاسخ اين سؤ ال كه منظور از اين تسبيح چيست
؟ فرمود: منظور نماز شب است !.
ولى بعيد نيست كه اين تفسير نيز از قبيل
بيان مصداق روشن باشد، چرا كه نماز شب در تقويت روح ايمان ، و
تهذيب نفوس ، و زنده نگهداشتن اراده انسان در طريق
اطاعت خدا، تاءثير فوق العاده اى دارد.
|